Ortodontik Tedavi Türleri Nelerdir?
Metal Braketler (Geleneksel Diş Telleri)
Metal braketler yani diş telleri, geleneksel ortodonti tedavisinde en yaygın kullanılan sabit ortodontik cihazlardır. Ortodontik tedavi işlemlerinin bazılarında; dişlerin düzgün hizalanması için diş çekimi yapılması gerekirken, bazı tedaviler kapsamında ise diş çekimi yapmadan da dişlerin sıralandığı alanda yer kazanabilmek ve dişlerin hareket edebilmesi adına öncelikle dişlerin arasından IPR diş törpüleme işlemi uygulanır.
IPR diş törpüleme işlemi ile yeterli alan açıldıktan sonra ise paslanmaz çelikten yapılmış bu braketler, direkt olarak dişlerin labial (dış) yüzeylerine, dental adezivler (diş yapıştırıcıları) kullanılarak bağlanır. Metal braketlerin temel amacı, arklar (metal teller) ile kullanılarak, dişlerin istenilen pozisyona doğru kademeli olarak hareket etmelerini sağlamaktır.
Tedavi sürecinde, bu teller periyodik olarak ayarlanır, böylece dişlere sürekli ve kontrollü bir kuvvet uygulanır. Bu kuvvet, dişlerin alveolar kemik içinde yavaşça hareket etmesine ve sonunda istenilen hizalama ve okluzyona ulaşmalarına olanak tanır.
Metal Braketler (Diş Telleri) Tedavi Süresi
Tedavi süreci genellikle 6 ila 24 ay arasında değişiklik gösterse de hastanın maloklüzyonunun şiddetine, dişlerin hareket hızına ve hastanın tedaviye olan uyumuna bağlı olarak bu süre daha kısa veya daha uzun olabilir.
Seramik Braketler (Beyaz Diş Telleri)
Seramik braketler yani beyaz diş telleri estetik ortodonti tedavisinde önemli bir yer tutan, metal braketlere estetik bir alternatif olarak geliştirilmiştir. Bu braketler, yüksek kaliteli, şeffaf veya diş rengine uyum sağlayacak şekilde tasarlanmış seramik malzemeden üretilirler. Bu özellikleri sayesinde, seramik braketler, dişler üzerinde daha az fark edilir bir görünüm sunar ve özellikle estetik kaygıları olan yetişkin hastalar için tercih edilen bir seçenektir. Seramik braketler, dişlerin labial (dış) yüzeylerine, özel dental adezivler kullanılarak sabitlenir ve ortodontik ark telleri (archwires) ile, dişlerin istenilen pozisyona doğru hareket etmesini sağlayan kuvveti uygular. Bu tedavi süreci, dişlerin alveolar kemik içindeki hareketini kontrol altında tutar ve sonuçta arzu edilen hizalama ve oklüzyon düzeltmesine ulaşılmasına olanak tanır.
Seramik Braketler (Beyaz Diş Telleri) Tedavi Süresi:
Seramik braketlerin tedavi süresi, genellikle metal braketlerle benzerlik gösterir ve tedavinin karmaşıklığına, dişlerin hareket hızına ve hastanın tedaviye uyumuna bağlı olarak ortalama olarak 6 ila 24 ay arasında değişebilir. Ancak, seramik braketlerin yapısı gereği, metal braketlere göre daha kırılgan olmaları ve ark tellerinin yuvalarına oturmasında daha dikkatli olunması gerektiği için, tedavi süreci bazı durumlarda daha uzun sürebilir.
İnvisalign (Şeffaf Plak) Tedavisi
Invisalign tedavisi yani şeffaf plaklar ile tedavi, dişlerin hizalanmasını ve oklüzyon Şeffaf plaklarla ortodontik tedavi, güncel bir tedavi yöntemidir. Şeffaf plaklar ile tedavi tekniğinde geçmişi en eski olan ve dünyada en çok kabul gören sistem Invisalign’dır. Invisalign sistemi, günümüze kadar milyonlarca hastayı tedavi etmiş ve kendini kanıtlamış bir sistemdir. Bu konuda başka firmalar da olmasına rağmen, ben de kliniğimde Invisalign sistemini tercih etmekteyim. Şeffaf plaklarla ortodontik tedavi ile ilgili daha kapsamlı bilgi almak için kliniğimizden randevu alabilirsiniz.
Self Ligating Braketler (Kapaklı Diş Telleri)
Self Ligating Braketler yani kapaklı diş telleri, ortodontik tedavide kullanılan yenilikçi bir braket türüdür ve aynı zamanda hızlandırılmış ortodontik tedavi olarak da bilinir. Bu sistem, geleneksel braketlerin aksine, lastik ligatürler veya tel bağlar kullanmadan dişlere uygulanan kuvveti yönetir. Braketlerin üzerindeki küçük kapak mekanizması sayesinde, ark telleri (archwires) braketlere doğrudan bağlanır ve bu kapaklar, tellerin braket içinde serbestçe hareket etmesine izin verir. Bu özellik, dişlerin daha verimli ve genellikle daha hızlı hareket etmesini sağlar. Self ligating braketler, iki ana kategoride bulunur: aktif ve pasif. Aktif self ligating braketler, dişlere sürekli kuvvet uygulayarak diş hareketini daha fazla kontrol etme avantajı sunar. Pasif self ligating braketler ise, daha az sürtünme ile diş hareketini sağlayarak tedavi sürecini hızlandırabilir. Bu braketlerin kullanımı, tedavi sürecini geleneksel braketlere göre daha rahat ve etkili hale getirebilir.
Self Ligating Braketler (Kapaklı Diş Telleri) Tedavi Süresi
Kapaklı diş tellerinin tedavi süresi hastanın maloklüzyonunun şiddetine, tedavi planının karmaşıklığına ve hastanın tedaviye uyumuna bağlı olarak değişiklik göstermekle birlikte, genellikle 6 ila 24 ay arasında sürebilir. Ancak, bu tedavi yöntemi, bazı vakalarda geleneksel braketlere göre tedavi süresini kısaltabilir.
Lingual Braketler (Görünmez Diş Telleri)
Lingual braketler yani görünmez diş telleri, ortodontik tedavide kullanılan ve dişlerin lingual yüzeylerine, yani dişlerin dil tarafına yerleştirilen özel braketlerdir. Bu tedavi yöntemi, braketlerin dışarıdan görünmez olmasını sağlayarak, estetik bir alternatif sunar. Görünmez diş tellerinin uygulanması, dişlerin arka yüzeylerinin karmaşık anatomik yapısı nedeniyle, yüksek düzeyde uzmanlık ve tecrübe gerektirir.
Bu braketler, her hastanın ağız yapısına özel olarak üretilir, bu da tedavinin kişiselleştirilmiş bir yaklaşımını sağlar. Tedavi süreci, lingual braketler kullanılarak gerçekleştirilen düzeltmelerin doğası gereği, geleneksel labial (dış) braketlere kıyasla daha uzun sürebilir.
Lingual ortodonti tedavisinde kullanılan braketler ve ark telleri (archwires), dişlerin arkasında gizli kaldığı için, hastaların oral hijyenine ekstra dikkat etmeleri gerekmektedir. Dişlerin arkasında yiyecek kalıntıları ve plak birikimi, diş çürükleri ve periodontal hastalıkların riskini artırabilir. Bu nedenle, düzenli fırçalama ve diş ipi kullanımı, tedavi sürecinde hayati önem taşır.
Lingual Braketler (Görünmez Diş Telleri) Tedavi Süresi
Görünmez diş tellerinin tedavi süresi hastanın maloklüzyonunun şiddetine ve tedavinin karmaşıklığına bağlı olarak genellikle 18 ila 36 ay arasında değişebilir.
Mini Vidalar (Temporary Anchorage Devices- TAD)
Mini Vidalar (Temporary Anchorage Devices-TAD), ortodontik tedavide kullanılan vidalara benzeyen geçici sabitleme araçlarıdır. Bu küçük, vidaya benzer cihazlar, titanyum gibi biyouyumlu malzemelerden yapılmıştır ve doğrudan alveolar kemiğe yerleştirilerek sabit bir ankraj noktası sağlarlar. Mini vidaların temel amacı, dişlerin istenilen yönde daha etkili ve kontrollü bir şekilde hareketini sağlamak ve geleneksel ortodontik tedavi yöntemleriyle zor veya imkânsız olan diş hareketlerini mümkün kılmaktır.
Ortodontik tedavide mini vidaların kullanımı, özellikle aşağıdaki durumlarda avantaj sağlar:
- Bazı dişlerin aşırı geriye ya da ileriye hareket edilmesi gerektiğinde,
- Dişler arasında boşlukların kapatılması gerektiğinde,
- Molar dişlerin distalizasyonu (arkaya doğru hareket ettirilmesi) gibi özel hareketler gerektiğinde.
Mini vidaların yerleştirilmesi, genellikle lokal anestezi altında, minimal invaziv bir işlemle gerçekleştirilir ve hastalar işlem sırasında rahatsızlık duymaz.
Mini Vidalar (Temporary Anchorage Devices-TAD) Tedavi Süresi: Mini vidalar, ortodontik tedavinin gereksinimlerine bağlı olarak birkaç hafta ila birkaç ay boyunca yerinde kalabilir ve tedavi hedeflerine ulaşıldığında kolayca çıkarılabilirler.
Fonksiyonel Ortodonti (Ortopedik Tedavi):
Fonksiyonel ortodonti, çocuğun büyüme gelişimi döneminde uygulanan ve çene kemiklerinin büyümesini yönlendirmeyi amaçlayan bir ortopedik tedavidir. Örneğin, alt çenenin geride olduğu durumlarda, alt çenenin büyümesini hızlandırıp ve üst çeneyi yakalamasını sağlamak fonksiyonel ortopedik bir ortodonti tedavidir.
Fonksiyonel ortodontide çocuğun yaşı çok önemlidir. Bu ortodontik tedavi büyüme ve gelişim tamamlandıktan sonra uygulanamaz.
Büyüme gelişim döneminde, çeşitli ortodontik aygıtlardan faydalanarak çenelerin büyümesini yön verilir. Kullanılan ortodontik aygıtlara ‘’fonksiyonel apareyler’’ denir.
Büyüme gelişim yönlendirmesi yapılacak hastalarda ortodontik tedavi planı oldukça önemlidir. Tedavi planlamasının ilk aşamasında hastanın büyüme yönü belirlenir ve ortodontik tedavide kullanılacak fonksiyonel apareylere karar verilir. Bu fonksiyonel apareylerin seçiminde hastanın kooperasyonu ve motivasyonu önemli bir kriterdir. Bu nedenle hangi fonksiyonel apareyin kullanılacağına ortodontist, hasta ve hasta ebeveynleri detaylı görüşüp birlikte karar verilmelidir. Büyüme gelişimi devam eden bireylerde ortopedik tedavinin bitimine takiben sabit ortodontik tedavisine başlanılır.
Fonksiyonel ortodonti apareyleri hareketli apareyler veya sabit ortodontik apareyler olabilir. Hareketli fonksiyonel apareylerin ağız içinden ya da ağız dışından uygulanan çeşitleri vardır.
Hareketli Fonksiyonel Aparey Tedavisi
Hareketli ortodonti tedavilerin başarısı hasta uyumuna bağlıdır. Hastanın apareyi kullandığı süre boyunca ortodontik ve ortopedik etki görülür. Hareketli fonksiyonel apareyleri ortodontistinizin tavsiyesi doğrultusunda kullanmanız çok önemlidir.
Hareketli apareylerin, sabit olanlara karşı en büyük avantajı ise, diş fırçalamanın ve aparey temizliğinin rahatlıkla yapılabilir olmasıdır.
Hareketli ortodontik apareyler kullanılmadığı zaman dilimlerinde iyi saklanmalı ve kaybedilmemelidir.
Sabit Fonksiyonel Aparey Tedavi
Sabit fonksiyonel aygıtların uygulaması ağız içindendir. Sabit aygıtlar oldukları için hasta tarafından çıkartılamazlar. Özellikle hasta kooperasyonunun sağlanmasının zor olduğu durumlarda sabit olması büyük bir avantajdır.
Sabit fonksiyonel apareylerin temizliği iyi yapılmalıdır. Dişlerin daha uzun süre ve daha etkili fırçalanması çok önemlidir. Sabit fonksiyonel aygıtların deforme olmaması içinortodontistinizin belirttiği kurallara uymanız çok önemlidir. Aksi takdirde, tedavi ile elde edilmesi planlanan etkiler gerçekleşmeyecektir.